Lễ hội Cơm mới của người Mường ở Ninh Bình vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

 Theo Quyết định số 20/QĐ-BVHTTDL ngày 06/01/2026 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Lễ hội truyền thống - Lễ hội Cơm mới của người Mường tại 6 địa phương thuộc tỉnh Ninh Bình bao gồm: phường Yên Sơn, xã Phú Sơn, xã Cúc Phương, xã Nho Quan, xã Phú Long, xã Gia Lâm đã chính thức được ghi danh là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Lễ hội Cơm mới (hay còn gọi là lễ mừng cơm mới) là một trong những nghi lễ quan trọng nhất trong năm của người Mường. Đây là dịp để bà con bày tỏ lòng biết ơn đối với đất trời, tổ tiên và các vị thần linh đã phù hộ cho một mùa màng bội thu, mưa thuận gió hòa.

Lễ hội tái hiện sinh hoạt lao động nông nghiệp truyền thống qua các hoạt cảnh gieo mạ, cấy lúa, gặt hái và rước vía lúa. (Ảnh: HP/vhtt.ninhbinh.gov.vn)

Nghi lễ thường được tổ chức sau khi kết thúc vụ thu hoạch. Những hạt lúa thơm ngon nhất từ mùa vụ mới sẽ được chế biến thành xôi, cơm để dâng lên ban thờ. Không chỉ có ý nghĩa tâm linh, lễ hội còn là dịp để các thành viên trong gia đình, bản làng quây quần bên nhau, chia sẻ những thành quả lao động và thắt chặt tình cảm cộng đồng.

Các hoạt động trong lễ hội thường đi kèm với những nét văn hóa đặc trưng như diễn tấu cồng chiêng, hát giao duyên, và các trò chơi dân gian truyền thống của người Mường.

Lễ hội truyền thống - Lễ hội Cơm mới của người Mường trở thành di sản quốc gia là động lực để văn hóa Mường tiếp tục lan tỏa, trở thành chất liệu quý cho những sản phẩm văn hóa - du lịch đặc trưng, góp phần khẳng định sức sống bền bỉ của văn hóa Mường trong bức tranh văn hóa đa sắc của tỉnh Ninh Bình.

Việc ghi danh này là dấu mốc quan trọng trong việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc của cộng đồng người Mường ở tỉnh Ninh Bình. Là tấm "giấy thông hành" để di sản vươn xa hơn mà còn là lời nhắc nhở về trách nhiệm của mỗi người dân trong việc gìn giữ ngọn lửa văn hóa truyền thống cho muôn đời sau.

Lễ hội truyền thống - Lễ hội Cơm mới được ghi danh không chỉ là niềm tự hào của cộng đồng người Mường tại các địa phương nơi có di sản mà còn góp phần làm phong phú thêm kho tàng di sản văn hóa vốn đã rất dày dặn của tỉnh Ninh Bình - vùng đất có bề dày lịch sử và văn hóa lâu đời.