Cà Mau tìm hướng khai thác di sản văn hóa, phát triển du lịch bền vững

 Không chỉ là câu chuyện bảo tồn, Cà Mau đang đưa di sản văn hóa trở thành nguồn lực nội sinh, tạo sinh kế và mở ra hướng phát triển du lịch bền vững.

Cà Mau tìm hướng phát triển du lịch từ di sản, di tích. Ảnh: Nhật Hồ.

Biến di sản thành nguồn lực phát triển

Trong chuỗi hoạt động kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30.4.1975 - 30.4.2026), tỉnh Cà Mau tổ chức Hội thảo khoa học “Bảo tồn và phát huy giá trị di sản gắn với phát triển du lịch”. Đây được xem là dịp để địa phương nhìn lại tiềm năng, nhận diện những điểm nghẽn và tìm lời giải cho bài toán phát triển du lịch từ chính các giá trị sẵn có.

Khu lưu niệm Đờn ca tài tử Nam Bộ, bộ môn nghệ thuật Đờn ca tài tử Nam Bộ được UNESCO công nhận Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Ảnh: Nhật Hồ.

Phát biểu tại hội thảo, ông Ngô Vũ Thăng - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau - nhấn mạnh, di sản văn hóa không chỉ là những giá trị cần được gìn giữ, mà phải trở thành nguồn lực nội sinh phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Theo thống kê, Cà Mau hiện có 112 di tích được xếp hạng cùng 8 di sản văn hóa phi vật thể. Trong đó, Đờn ca tài tử Nam Bộ được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Ngoài ra, địa phương còn sở hữu nhiều giá trị đặc sắc như nghề gác kèo ong ở rừng U Minh Hạ, Lễ hội Nghinh Ông Sông Đốc, các làng nghề truyền thống và hệ sinh thái rừng - biển độc đáo hiếm nơi nào có được.

Du khách nghe Đờn ca tài tử Nam Bộ tại Khu tưởng niệm Đờn ca tài tử Nam Bộ, tỉnh Cà Mau. Ảnh: Nhật Hồ.

Những giá trị này không chỉ mang ý nghĩa lịch sử, văn hóa mà còn là lợi thế cạnh tranh lớn nếu biết khai thác đúng hướng. Với hệ sinh thái đặc trưng kết hợp bản sắc văn hóa miệt rừng, miệt biển, Cà Mau có nhiều điều kiện để phát triển các loại hình du lịch trải nghiệm, sinh thái, cộng đồng và khám phá.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau Ngô Vũ Thăng phát biểu tại hội thảo. Ảnh: Nhật Hồ.

Tuy nhiên, nhiều ý kiến tại hội thảo cũng thẳng thắn nhìn nhận, du lịch di sản của Cà Mau vẫn chưa tương xứng tiềm năng. Sản phẩm du lịch còn đơn điệu, thiếu dấu ấn riêng; sự kết nối giữa các điểm đến còn rời rạc; hạ tầng giao thông và dịch vụ hỗ trợ chưa đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của du khách.

Đặc biệt, việc chuyển hóa các giá trị di sản thành sản phẩm du lịch có khả năng cạnh tranh trên thị trường vẫn là điểm nghẽn lớn nhất. Không ít di sản mới dừng ở mức bảo tồn, trưng bày, chưa thực sự trở thành trải nghiệm hấp dẫn để thu hút khách và tạo nguồn thu bền vững.

Kết nối điểm đến, nâng tầm trải nghiệm

Để đánh thức tiềm năng này, các chuyên gia đề xuất nhiều giải pháp mang tính chiến lược, trong đó nhấn mạnh vai trò kiến tạo của chính quyền, sự tham gia của doanh nghiệp và cộng đồng dân cư.

TS Thái Văn Long - Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử tỉnh Cà Mau - đề xuất mô hình “Một điểm đến - Đa trải nghiệm”. Theo đó, cần xây dựng các tuyến du lịch liên hoàn, kết nối điểm đến lịch sử trong đất liền với du lịch biển, đảo và sinh thái.

Ông cho rằng có thể hình thành hành lang di sản liên vùng từ dinh thự Công tử Bạc Liêu, qua các căn cứ cách mạng, làng rừng kháng chiến đến Mũi Cà Mau. Tuyến du lịch này không chỉ mở rộng không gian trải nghiệm cho du khách mà còn tạo liên kết vùng, gia tăng sức hút cho toàn khu vực bán đảo Cà Mau.

Nhiều ý kiến tâm huyết được trình bày, gợi mở cho Cà Mau hướng phát triển du lịch. Ảnh: Nhật Hồ.

Ở góc độ khác, TS Phạm Văn Luân - Trường Đại học Văn hóa TPHCM - gợi mở hướng phát triển du lịch chậm - xu hướng đang được nhiều du khách ưa chuộng. Theo đó, hành trình có thể bắt đầu từ không gian đờn ca tài tử ở Bạc Liêu, sau đó xuôi về Cà Mau để trải nghiệm rừng tràm, nghề gác kèo ong, ẩm thực bản địa và nhịp sống bình dị của cư dân vùng đất Mũi.

Theo các chuyên gia, để hiện thực hóa những ý tưởng này, Cà Mau cần ưu tiên đầu tư mạnh về hạ tầng giao thông kết nối, nhất là tuyến cao tốc Cần Thơ - Cà Mau, các trục quốc lộ liên vùng và nâng cấp sân bay Cà Mau. Khi hạ tầng được cải thiện, thời gian di chuyển rút ngắn sẽ tạo động lực lớn cho du lịch bứt phá.

TS. Bùi Thị Hoa - Phân viện Trưởng Phân viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Miền Nam - cho rằng ngay cái tên Cà Mau, Đất Mũi, U Minh... đã làm người ta tò mò muốn đến. Ảnh: Nhật Hồ.

Bên cạnh đó, phát triển du lịch bền vững phải đặt người dân vào vị trí trung tâm. Khi cộng đồng trực tiếp tham gia làm du lịch, người dân không chỉ có thêm thu nhập mà còn trở thành những người gìn giữ, kể chuyện và lan tỏa bản sắc văn hóa địa phương một cách chân thực nhất.

Cùng với đó, việc đào tạo nguồn nhân lực du lịch, nâng cao kỹ năng phục vụ, ứng dụng công nghệ số, thuyết minh số tại các điểm đến cũng được xem là yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng cao.

Giám đốc Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch tỉnh Cà Mau tiếp thu các ý kiến của các chuyên gia. Ảnh: Nhật Hồ.

Ông Nguyễn Quốc Thanh - Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Cà Mau - cho biết ngành chức năng sẽ tiếp thu các ý kiến, xây dựng giải pháp cụ thể để đưa di sản thoát khỏi tình trạng “bảo tồn tĩnh”, trở thành nguồn lực sống động đóng góp trực tiếp cho phát triển kinh tế - xã hội.

Khi di sản được đánh thức đúng cách, du khách đến Cà Mau sẽ không chỉ ngắm cảnh quan thiên nhiên nơi cuối trời Nam, mà còn cảm nhận chiều sâu văn hóa, lịch sử và sức sống riêng có của vùng đất cực Nam Tổ quốc.