Định vị cà phê Việt Nam như “di sản sống” trong dòng chảy toàn cầu

 Diễn đàn Cà phê Thế giới với chủ đề “Từ những truyền thống đa dạng đến di sản sống chung của nhân loại” diễn ra từ ngày 17 - 19/4 tại Buôn Ma Thuột (Đắk Lắk), do UBND tỉnh Đắk Lắk phối hợp với UNESCO, Trường Đại học Văn hóa TP. HCM và Tập đoàn Trung Nguyên Legend tổ chức.

Diễn đàn Di sản Cà phê Thế giới tại Buôn Ma Thuột, quy tụ các nhà lãnh đạo, tổ chức quốc tế và chuyên gia, mở ra không gian đối thoại cấp cao về di sản, văn hóa và tương lai của cà phê. (Ảnh: cafef.vn)

Sự kiện quy tụ lãnh đạo Trung ương, địa phương, các cơ quan ngoại giao, tổ chức quốc tế, chuyên gia và cộng đồng thực hành cà phê trong và ngoài nước, tạo không gian đối thoại đa chiều về văn hóa, kinh tế và phát triển bền vững của ngành cà phê.

Phát biểu tại diễn đàn, Thứ trưởng Thường trực Bộ Ngoại giao, Nguyễn Minh Vũ nhấn mạnh, việc quảng bá tri thức trồng và chế biến cà phê Đắk Lắk không chỉ lan tỏa hình ảnh Tây Nguyên mà còn thúc đẩy đối thoại đa văn hóa, gia tăng giá trị và từng bước định vị cà phê Việt Nam trên bản đồ thế giới.

Với gần 40 tham luận, trong đó 14 báo cáo tiêu biểu được trình bày tại 4 phiên chuyên đề, Diễn đàn tiếp cận cà phê từ nhiều góc độ: lịch sử, sản xuất, văn hóa tiêu dùng và thực hành bảo tồn bền vững. Các nghiên cứu cho thấy cà phê không chỉ là sản phẩm nông nghiệp mà còn là không gian giao tiếp xã hội, nơi giao thoa văn hóa giữa các nền văn minh. Từ Trung Đông, châu Âu đến châu Mỹ và châu Á, mỗi quốc gia đã góp phần tạo nên hệ sinh thái văn hóa cà phê đa dạng nhưng thống nhất trong dòng chảy toàn cầu.

Ở góc độ sản xuất, cà phê được nhìn nhận như một hệ sinh thái gắn kết giữa tri thức bản địa, cảnh quan và sinh kế cộng đồng. Các thảo luận cũng làm rõ yêu cầu phát triển chuỗi giá trị bền vững, nâng cao trách nhiệm xã hội và định hướng xây dựng Đắk Lắk trở thành “thủ phủ cà phê thế giới” gắn với chuyển đổi xanh.

Đáng chú ý, Diễn đàn mở rộng cách tiếp cận cà phê như một thực thể văn hóa sống động. Không gian cà phê ngày nay không chỉ phục vụ tiêu dùng mà còn trở thành môi trường sáng tạo, đối thoại và kết nối cộng đồng, với các xu hướng như “cà phê chậm”, “triết lý cà phê” hay ứng dụng công nghệ số.

Từ kinh nghiệm quốc tế, các mô hình bảo tồn và phát triển bền vững được chia sẻ, nhấn mạnh vai trò trung tâm của cộng đồng trong gìn giữ và trao truyền di sản. Theo đại diện UNESCO, di sản văn hóa phi vật thể không nằm ở sản phẩm hữu hình mà ở tri thức, kỹ năng và thực hành xã hội được duy trì qua các thế hệ.

Trong bối cảnh đó, cà phê Việt Nam được định vị không chỉ là ngành xuất khẩu chủ lực mà còn là “di sản sống” hội tụ tri thức, bản sắc và lối sống. Đặc biệt, “Tri thức trồng và chế biến cà phê Đắk Lắk” đã được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia (tháng 3/2025), tạo nền tảng để hướng tới các danh hiệu quốc tế.

Diễn đàn khẳng định, nâng tầm cà phê từ sản phẩm kinh tế thành di sản văn hóa là hướng đi chiến lược, vừa bảo tồn giá trị bản địa, vừa mở rộng không gian phát triển. Với sự đồng hành của Nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng, cà phê Việt Nam được kỳ vọng trở thành biểu tượng văn hóa quốc gia, đóng góp vào đối thoại toàn cầu và hướng tới mục tiêu được UNESCO ghi danh là di sản của nhân loại.

Hậu Thạch (t/h)