Nếu Pompeii là biểu tượng của một thành phố La Mã bị núi lửa vùi lấp, thì châu Mỹ cũng có một "Pompeii" của riêng mình: Joya de Cerén ở El Salvador — ngôi làng nông nghiệp của người Maya cổ được UNESCO ghi danh Di sản Thế giới năm 1993.
Phát hiện tình cờ từ một chiếc máy ủi
Khoảng thế kỷ VII, một đợt phun trào núi lửa bất ngờ đã phủ kín ngôi làng dưới nhiều lớp tro dày. Hơn 1.400 năm sau, vào năm 1976, di chỉ được phát hiện hoàn toàn tình cờ khi máy ủi san nền để xây kho chứa ngũ cốc.
Bức tranh đời thường hiếm có của người Maya
Khác với phần lớn di chỉ Maya gắn với vua chúa, đền đài hay lăng mộ, Joya de Cerén cho thấy cuộc sống hằng ngày của những người nông dân bình thường:
- Nhà bằng đất, kho chứa, bếp và các công trình sinh hoạt chung;
- Dấu vết ruộng ngô, vườn thảo dược, cây ăn quả, nông cụ và chum vại đựng lương thực;
- Các vật liệu hữu cơ như chiếu ngủ được bảo tồn dưới dạng than hoặc dấu in trong tro;
- Đồ vật vẫn nằm gần nơi chúng được sử dụng, như thể cư dân vừa mới rời đi.
Điều đáng chú ý là các nhà khảo cổ tìm thấy rất ít hài cốt, cho thấy phần lớn cư dân đã kịp thoát thân — một điểm khác biệt lớn so với Pompeii. Nhờ lớp tro núi lửa, Joya de Cerén trở thành "khoảnh khắc đóng băng" quý giá, giúp giới nghiên cứu hiểu rõ hơn về nông nghiệp và đời sống cộng đồng ở Trung Mỹ thời cổ đại.
Nguồn tham khảo: Khoa học và Đời sống (20/10/2026). Bài viết được unescoviet.org tóm lược và biên tập lại.
Nhận xét
Đăng nhận xét