Chuyển đến nội dung chính

80 năm Hiến chương UNESCO có hiệu lực: tám thập niên gìn giữ di sản và kết nối văn hóa

Ngày 4/11/2026 đánh dấu tròn 80 năm Hiến chương của Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hợp Quốc (UNESCO) chính thức có hiệu lực. Ra đời với mục tiêu xây dựng hòa bình thông qua giáo dục, khoa học và văn hóa, tổ chức này đã góp phần định hình cách thế giới nhìn nhận và bảo vệ các giá trị văn hóa của nhân loại.

Từ khát vọng hòa bình sau chiến tranh

UNESCO hình thành sau Chiến tranh thế giới thứ hai, khi các quốc gia nhận ra rằng thỏa thuận chính trị, kinh tế là chưa đủ để ngăn xung đột nếu con người thiếu hiểu biết và tôn trọng lẫn nhau. Hiến chương được thông qua tại London (Anh) ngày 16/11/1945 và có hiệu lực ngày 4/11/1946 sau khi được 20 quốc gia phê chuẩn; ngày này trở thành ngày kỷ niệm chính thức của UNESCO.

Những dấu ấn trên bình diện quốc tế

  • Chiến dịch quốc tế cứu các đền đài Nubia (Ai Cập) khởi động năm 1960, kéo dài khoảng 20 năm, đã di dời 22 di tích và quần thể kiến trúc, trong đó có đền Abu Simbel, tới vị trí an toàn.
  • Công ước 1972 về bảo vệ di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới và Công ước 2003 về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể mở rộng khái niệm di sản sang cả tập quán, tri thức, kỹ năng và nghệ thuật trình diễn.
  • Mạng lưới các thành phố sáng tạo được thành lập năm 2004; Khuyến nghị về đạo đức trí tuệ nhân tạo được thông qua năm 2021.
  • Báo cáo toàn cầu về chính sách văn hóa năm 2025 cho thấy công nghiệp văn hóa và sáng tạo đóng góp khoảng 3,39% GDP toàn cầu và trung bình 3,55% việc làm; Hội nghị MONDIACULT 2025 tại Barcelona quy tụ đại diện hơn 160 quốc gia.

Việt Nam và UNESCO

Việt Nam hợp tác với UNESCO từ năm 1976 và tham gia Công ước Di sản thế giới năm 1987. Tính đến tháng 9/2026, Việt Nam có 79 danh hiệu, di sản được UNESCO ghi danh hoặc công nhận, hiện diện tại toàn bộ 34 tỉnh, thành. Tháng 3/2026, Bằng ghi danh Nghề làm tranh dân gian Đông Hồ vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp được trao cho Việt Nam. Đặc biệt, ngày 4/9/2026, Đại hội đồng Liên Hợp Quốc đã thông qua sáng kiến “Thập kỷ quốc tế về Văn hóa vì Phát triển bền vững” (2027–2036) do Việt Nam đề xuất.

Nguồn tham khảo: Báo Đại biểu Nhân dân (04/11/2026); Thể thao & Văn hóa (03/11/2026); Vietnam.vn. Bài viết được unescoviet.org tóm lược và biên tập lại.

Nhận xét

Đăng nhận xét

Bài đăng phổ biến từ blog này

Di sản văn hóa phi vật thể: Nhã nhạc cung đình Huế

Tại Việt Nam hiện đã có 16 di sản văn hóa phi vật thể được UNESCO ghi danh vào các danh mục Di sản văn hóa phi vật thể đại diện cho nhân loại (Representatitive List of the Intangible Cultural Heritage of Humanity) và cần được bảo vệ khẩn cấp (List of Intangible Cultural Heritage in Need of Urgent Safeguarding) theo thứ tự năm công nhận mới nhất Nhã nhạc cung đình Huế, di sản văn hóa thế giới phi vật thể đầu tiên tại Việt Nam, được công nhận tháng 11 năm 2003, đến năm 2008 được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Nhã nhạc cung đình Huế là thể loại nhạc của cung đình thời phong kiến, được biểu diễn vào các dịp lễ hội (vua đăng quang, băng hà, các lễ hội tôn nghiêm khác) trong năm của các triều đại nhà Nguyễn của Việt Nam. Nhã nhạc cung đình Huế đã được UNESCO công nhận là Kiệt tác truyền khẩu và phi vật thể nhân loại vào năm 2003. Theo đánh giá của UNESCO, "trong các thể loại nhạc cổ truyền ở Việt Nam, chỉ có Nhã nhạc đạt tới tầm vóc quốc gia". ...
Đăng nhận xét
Đọc thêm

UNESCO là gì? Việt Nam có những di sản nào được UNESCO công nhận

UNESCO là một cụm từ được nhiều người biết tới khi có chức năng công nhận các di sản văn hóa trên thế giới. Vậy, UNESCO là gì? Việt Nam đã có những di sản nào được UNESCO công nhận? Tổ chức UNESCO là gì? UNESCO là tên gọi viết tắt của Tổ chức Giáo dục, khoa học và văn hóa Liên hợp quốc (United Nations Educational Scientific and Cultural Organization - UNESCO).  UNESCO là một trong những tổ chức chuyên môn lớn của Liên hợp quốc, được thành lập với mục đích "thắt chặt sự hợp tác giữa các quốc gia về giáo dục, khoa học và văn hoá để đảm bảo sự tôn trọng công lý, luật pháp, nhân quyền và tự do cơ bản cho tất cả mọi người không phân biệt chủng tộc, nam nữ, ngôn ngữ, tôn giáo" (trích Công ước thành lập UNESCO). UNESCO hiện đã có mặt trên 191 quốc gia thành viên và trụ sở chính đặt tại Pháp, với hơn 50 văn phòng và các trung tâm trực thuộc đặt khắp nơi trên thế giới, một trong các dự án của UNESCO là duy trì danh sách các di sản thế giới. Một trong những hoạt động nổi bật của UNESCO...
1 nhận xét
Đọc thêm

09 di sản thế giới tại Việt Nam được Unesco công nhận

Những Di sản thế giới của Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hợp Quốc (UNESCO) là di chỉ, di tích hay danh thắng của một quốc gia được công nhận và quản lý bởi UNESCO. Di sản thế giới tại Việt Nam đã được UNESCO công nhận có đủ cả ba loại hình: di sản thiên nhiên thế giới, di sản văn hóa thế giới và di sản hỗn hợp văn hóa và thiên nhiên thế giới. Trong hệ thống các danh hiệu của UNESCO, di sản thế giới là danh hiệu danh giá nhất và lâu đời nhất. Ngày 16/9/2023, Kỳ họp lần thứ 45 của Ủy ban Di sản Thế giới UNESCO tại thủ đô Riyadh, Saudi Arabia, đã thông qua hồ sơ đề cử, công nhận Quần thể Vịnh Hạ Long - Quần đảo Cát Bà (thuộc địa bàn tỉnh Quảng Ninh và thành phố Hải Phòng) là di sản thiên nhiên thế giới. Như vậy, đến nay, Việt Nam đã có 9 di sản được UNESCO công nhận là di sản thiên nhiên và văn hóa thế giới, trong đó có 5 di sản văn hóa, 3 di sản thiên nhiên và 1 di sản hỗn hợp. Sự ghi nhận của UNESCO không chỉ tiếp tục góp phần quảng bá hình ảnh đất nước, con người, văn hóa V...
Đăng nhận xét
Đọc thêm