Chuyển đến nội dung chính

UNESCO đẩy mạnh số hóa tư liệu nghe nhìn và âm bản kính: nỗ lực cứu những ký ức đang phai mờ

Trong năm 2026, UNESCO triển khai nhiều dự án bảo tồn và số hóa các bộ sưu tập băng ghi âm, phim và âm bản kính có nguy cơ hư hỏng tại châu Phi và châu Á, trong đó có Việt Nam. Các hoạt động này được nhắc lại nhân Ngày Di sản nghe nhìn thế giới (27/10), như lời nhắc về giá trị của những tư liệu tưởng chừng chỉ là “cổ vật” trong các kho lưu trữ.

Từ Somalia đến Zambia

Tại Đài Phát thanh Mogadishu (Somalia), kho lưu trữ có khoảng 45.000 cuộn băng ghi âm tích lũy từ năm 1951. Đánh giá cho thấy hơn 85% vẫn còn sử dụng được, khoảng 10% đã xuống cấp đáng kể và hơn 5% bị hư hỏng nặng hoặc không còn. Với sự hỗ trợ của Nhật Bản, các hạng mục nâng cấp kho lưu trữ tại đây đã khánh thành vào tháng 6/2026. Zambia, với kho tư liệu của đài truyền hình quốc gia ZNBC, cũng nằm trong số các địa điểm được hỗ trợ.

Dự án âm bản kính tại châu Á

  • Một dự án khu vực hướng tới khoảng 37.000 âm bản kính tại Campuchia, Indonesia, Mông Cổ và Việt Nam.
  • Khóa tập huấn diễn ra tại Yogyakarta (Indonesia) từ 26/1 đến 1/2/2026, lấy bộ sưu tập 626 âm bản kính của Bảo tàng Sonobudoyo làm trường hợp thực hành.
  • Khảo sát của UNESCO giai đoạn 2019–2020 đã đánh giá 28 cơ sở lưu trữ, thư viện và bảo tàng.

Câu chuyện của Việt Nam

Tại Việt Nam, các đơn vị như Viện Thông tin Khoa học xã hội, Viện Phim Việt Nam và Hãng phim Tài liệu và Khoa học Trung ương tham gia vào các hoạt động bảo tồn. Viện Phim Việt Nam đang lưu giữ gần 80.000 cuộn phim nhựa, trong khi năng lực số hóa chỉ khoảng 600–700 cuộn mỗi năm – một khoảng cách rất lớn. Chương trình chiếu phim “Việt Nam chưa kể hết” khởi động từ tháng 5/2026 là một cách đưa tư liệu cũ đến gần công chúng. Năm 2025, bộ sưu tập của nhạc sĩ Hoàng Vân (1930–2018) cũng đã được UNESCO ghi danh vào Danh mục Ký ức thế giới.

Các chuyên gia lưu ý số hóa chỉ là một phần của bài toán: bản gốc vẫn cần được bảo quản, dữ liệu số cần được lưu trữ và lập danh mục có hệ thống, và quan trọng hơn cả là tư liệu phải được đưa tới công chúng.

Nguồn tham khảo: Thời báo Văn học Nghệ thuật (8/11/2026). Bài viết được unescoviet.org tóm lược và biên tập lại.

Nhận xét

Bài đăng phổ biến từ blog này

Di sản văn hóa phi vật thể: Nhã nhạc cung đình Huế

Tại Việt Nam hiện đã có 16 di sản văn hóa phi vật thể được UNESCO ghi danh vào các danh mục Di sản văn hóa phi vật thể đại diện cho nhân loại (Representatitive List of the Intangible Cultural Heritage of Humanity) và cần được bảo vệ khẩn cấp (List of Intangible Cultural Heritage in Need of Urgent Safeguarding) theo thứ tự năm công nhận mới nhất Nhã nhạc cung đình Huế, di sản văn hóa thế giới phi vật thể đầu tiên tại Việt Nam, được công nhận tháng 11 năm 2003, đến năm 2008 được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Nhã nhạc cung đình Huế là thể loại nhạc của cung đình thời phong kiến, được biểu diễn vào các dịp lễ hội (vua đăng quang, băng hà, các lễ hội tôn nghiêm khác) trong năm của các triều đại nhà Nguyễn của Việt Nam. Nhã nhạc cung đình Huế đã được UNESCO công nhận là Kiệt tác truyền khẩu và phi vật thể nhân loại vào năm 2003. Theo đánh giá của UNESCO, "trong các thể loại nhạc cổ truyền ở Việt Nam, chỉ có Nhã nhạc đạt tới tầm vóc quốc gia". ...

UNESCO là gì? Việt Nam có những di sản nào được UNESCO công nhận

UNESCO là một cụm từ được nhiều người biết tới khi có chức năng công nhận các di sản văn hóa trên thế giới. Vậy, UNESCO là gì? Việt Nam đã có những di sản nào được UNESCO công nhận? Tổ chức UNESCO là gì? UNESCO là tên gọi viết tắt của Tổ chức Giáo dục, khoa học và văn hóa Liên hợp quốc (United Nations Educational Scientific and Cultural Organization - UNESCO).  UNESCO là một trong những tổ chức chuyên môn lớn của Liên hợp quốc, được thành lập với mục đích "thắt chặt sự hợp tác giữa các quốc gia về giáo dục, khoa học và văn hoá để đảm bảo sự tôn trọng công lý, luật pháp, nhân quyền và tự do cơ bản cho tất cả mọi người không phân biệt chủng tộc, nam nữ, ngôn ngữ, tôn giáo" (trích Công ước thành lập UNESCO). UNESCO hiện đã có mặt trên 191 quốc gia thành viên và trụ sở chính đặt tại Pháp, với hơn 50 văn phòng và các trung tâm trực thuộc đặt khắp nơi trên thế giới, một trong các dự án của UNESCO là duy trì danh sách các di sản thế giới. Một trong những hoạt động nổi bật của UNESCO...

09 di sản thế giới tại Việt Nam được Unesco công nhận

Những Di sản thế giới của Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hợp Quốc (UNESCO) là di chỉ, di tích hay danh thắng của một quốc gia được công nhận và quản lý bởi UNESCO. Di sản thế giới tại Việt Nam đã được UNESCO công nhận có đủ cả ba loại hình: di sản thiên nhiên thế giới, di sản văn hóa thế giới và di sản hỗn hợp văn hóa và thiên nhiên thế giới. Trong hệ thống các danh hiệu của UNESCO, di sản thế giới là danh hiệu danh giá nhất và lâu đời nhất. Ngày 16/9/2023, Kỳ họp lần thứ 45 của Ủy ban Di sản Thế giới UNESCO tại thủ đô Riyadh, Saudi Arabia, đã thông qua hồ sơ đề cử, công nhận Quần thể Vịnh Hạ Long - Quần đảo Cát Bà (thuộc địa bàn tỉnh Quảng Ninh và thành phố Hải Phòng) là di sản thiên nhiên thế giới. Như vậy, đến nay, Việt Nam đã có 9 di sản được UNESCO công nhận là di sản thiên nhiên và văn hóa thế giới, trong đó có 5 di sản văn hóa, 3 di sản thiên nhiên và 1 di sản hỗn hợp. Sự ghi nhận của UNESCO không chỉ tiếp tục góp phần quảng bá hình ảnh đất nước, con người, văn hóa V...